TranhDongHo.vn có thể phát triển một thư viện tư liệu mà mỗi trang trả lời rõ: người đọc đang xem một mẫu tranh hay một bản tranh cụ thể? Nếu gộp mọi ảnh cùng tên vào một hồ sơ, kích thước, người thực hiện và thời điểm làm dễ bị gán nhầm. Bài viết đề xuất cách thiết kế phiếu tư liệu cho nhánh tranh dân gian; đây chưa phải thông báo về một bộ sưu tập đang hoạt động.
Tách trang mẫu tranh khỏi hồ sơ từng bản
Trang mẫu giới thiệu đề tài và dẫn đến các tài liệu giải thích. Hồ sơ bản tranh ghi nhận một đối tượng cụ thể có ảnh và thông tin riêng. Hai bản cùng tên không nên dùng chung mã hồ sơ chỉ vì hình vẽ tương tự. Ngược lại, nhiều ảnh của cùng một bản nên được gom vào một hồ sơ, tránh tạo hàng loạt trang gần trùng nhau.
Cách này bổ sung cho phương án tổ chức hai nhánh nội dung trên TranhDongHo.vn: thư viện tư liệu nằm trong nhánh tranh dân gian, không lẫn với danh mục đồ trang trí có bộ máy xem giờ.
Chọn trường dữ liệu đủ để phân biệt, không để phô diễn
ICOM giới thiệu Object ID như một chuẩn lập tư liệu nhận diện hiện vật văn hóa. Các nhóm thông tin bao gồm loại hiện vật, chất liệu và kỹ thuật, kích thước, dấu chữ, đặc điểm riêng, tên, đề tài, thời kỳ và người làm. Đây là nguồn tham khảo về cách ghi nhận, không phải chứng nhận nguồn gốc cho một bức tranh.
Với website ở giai đoạn đầu, có thể thiết kế ba khối dễ đọc sau đây. Đây là lựa chọn biên tập đề xuất, không phải bản sao biểu mẫu chuẩn hoặc yêu cầu của ICOM.
Khối nhận diện
- Mã hồ sơ ổn định và tên đang dùng để gọi bản tranh.
- Liên kết về trang mẫu, nếu đã có bài giải thích phù hợp.
- Ảnh toàn bản và chú thích cho biết có bao gồm khung hay không.
Khối mô tả đối tượng
- Kích thước kèm đơn vị và phạm vi đo: tờ giấy, phần hình in hay cả khung.
- Chất liệu và kỹ thuật, cùng nguồn cung cấp thông tin.
- Người thực hiện, thời điểm làm và chữ hoặc dấu nhìn thấy, chỉ ghi khi có căn cứ.
Khối kiểm chứng và cập nhật
- Thông tin nào được quan sát trực tiếp, thông tin nào do người cung cấp giới thiệu.
- Tài liệu đối chiếu, ngày ghi nhận và người biên tập.
- Điểm còn chưa rõ, ngày sửa gần nhất và nội dung đã sửa.
Ghi “chưa xác định” đúng chỗ
Không suy ra năm làm bản tranh từ tuổi của mẫu tranh. Không suy ra người in từ tên người chụp ảnh. Nếu chỉ có ảnh mặt trước, hồ sơ cần nói rõ phạm vi quan sát; không mô tả mặt sau như đã kiểm tra.
Ví dụ về cách viết: “Kích thước do người cung cấp thông báo, chưa đo đối chiếu” hữu ích hơn một con số đứng riêng. “Chưa có tài liệu xác định người thực hiện” rõ hơn một ô tác giả để trống. Các câu này là mẫu diễn đạt, không phải thông tin về hiện vật đang được website lưu giữ.
Phần giải thích hình tượng nên dẫn sang bài đọc ý nghĩa hình tượng trong tranh Đông Hồ. Đừng dùng một cách diễn giải biểu tượng để chứng minh tuổi, xuất xứ hay giá trị của bản tranh.
Gắn ảnh với đúng hồ sơ và đúng phạm vi công khai
Đặt tên tệp theo mã hồ sơ và góc chụp để người biên tập không tráo ảnh khi thay bản. Lưu riêng bản gốc và bản dùng trên web; mỗi ảnh cần biết ai cung cấp, điều kiện sử dụng đã được xác nhận hay chưa. Không đăng địa chỉ cất giữ, giấy tờ giao dịch hoặc thông tin liên hệ riêng của chủ hiện vật chỉ vì chúng có trong hồ sơ nội bộ.
Theo W3C về ảnh truyền tải thông tin, văn bản thay thế cần thể hiện ý nghĩa của ảnh trong ngữ cảnh. Với hồ sơ tranh, có thể mô tả ngắn phần nhìn thấy và vai trò của ảnh; đoạn chú thích bên ngoài dành cho nguồn ảnh và phạm vi chụp. Không nhồi toàn bộ bài phân tích vào thuộc tính alt.
Kiểm thử bằng tình huống dễ gán nhầm
- Hai bản cùng tên nhưng khác kích thước: hệ thống có giữ được hai mã riêng và liên kết về cùng một mẫu?
- Một ảnh chi tiết được bổ sung: ảnh có vào đúng hồ sơ, thay vì tạo một trang bản tranh mới?
- Nguồn cung cấp sửa thông tin kỹ thuật: trang có ghi rõ điều được sửa và căn cứ mới?
- Chưa rõ người thực hiện: giao diện có hiển thị tình trạng thiếu dữ liệu, thay vì tự lấy tác giả từ ảnh khác?
Chỉ mở thư viện công khai khi đã có hồ sơ đủ dùng và ảnh được phép sử dụng. Nếu mới có ý tưởng, giữ phần giới thiệu dự án gọn và trung thực; không tạo các hồ sơ rỗng chỉ để tăng số trang.
Phiếu tư liệu có thay thế thẩm định không?
Không. Mục đích ở đây là làm dữ liệu dễ đọc và tránh nhầm giữa các bản. Một hồ sơ trình bày đẹp không tự chứng minh tính xác thực hay giá trị thị trường. Website cũng không nên dùng tên miền để ngụ ý mình đại diện cho làng nghề hoặc cơ quan bảo tàng.
Phát triển dự án với TranhDongHo.vn
Một thư viện được tổ chức rõ có thể là hướng nội dung cho người muốn khai thác tên miền này. TranhDongHo.vn đang được rao bán; nếu anh/chị quan tâm mua tên miền, vui lòng liên hệ 0945 279 268 theo thông tin công khai trên website. Đây là thông tin chuyển nhượng tên miền, không phải chào bán tranh hay dịch vụ thẩm định.
